
Na je examen
✎
Jhanna
·
9 min lezen
Heb je nog recht op een herkansing? Lees dan eerst alles over herkansingen 2027: hoe het werkt, wanneer het is en welk cijfer telt.
Gezakt voor het eindexamen: wat nu?
Gezakt zijn voor je eindexamen is natuurlijk even slikken. Maar het is niet het einde van de wereld! Er zijn verschillende mogelijkheden om alsnog je diploma te halen of een andere route te kiezen. In deze blog lees je wat je kunt doen als je bent gezakt voor je vmbo-, havo- of vwo-examen. Van je examenjaar overdoen tot losse vakken afronden via het vavo of het staatsexamen: er zijn meer opties dan je misschien denkt. Ook lees je welke mogelijkheden er zijn om behaalde resultaten te behouden en hoe je samen met je mentor of decaan de beste vervolgstap kunt bepalen.
Examenjaar opnieuw doen op school (vmbo, havo, vwo)
Een mogelijkheid is om het examenjaar opnieuw te doen op de middelbare school. Je volgt dan in het nieuwe schooljaar opnieuw de lessen en doet opnieuw examen. Vaak kun je hiervoor op je eigen school blijven, maar soms is een andere school een optie. Overleg met je mentor of decaan welke mogelijkheden er voor jou zijn en wat de voorwaarden zijn.
Ben je twee keer achter elkaar gezakt op hetzelfde niveau? Dan bepaalt de school hoe het verdergaat. Er is geen wettelijke regel die voorschrijft dat je na twee keer zakken van school moet. Wel kan de school samen met jou bekijken of een andere route beter bij je past, bijvoorbeeld een andere school of een andere manier om je diploma te behalen. Bespreek je mogelijkheden daarom goed met je mentor of decaan.
Een examenjaar overdoen voelt misschien vervelend, maar het kan ook voordelen hebben. Je krijgt de kans om de lesstof opnieuw te behandelen, lastige onderwerpen beter te begrijpen en gericht te werken aan de vakken die je moeilijk vindt. Bovendien weet je al hoe het is om centraal examen te doen. Die ervaring kan je helpen om je de volgende keer beter voor te bereiden.
Probeer het te zien als een nieuwe kans om je diploma te behalen. Een jaar extra voelt nu misschien lang, maar het kan je helpen om straks met een diploma op zak aan een volgende stap te beginnen!
18 jaar of ouder: certificaten behouden en volwassenenonderwijs
Ben je 18 jaar of ouder (of word je dat binnenkort) en ben je gezakt voor je eindexamen? Dan heb je verschillende mogelijkheden. Vanaf je 18e ben je niet meer leerplichtig, maar dat betekent niet automatisch dat je niet meer op je huidige school terechtkunt om je examenjaar over te doen. Controleer de schoolgids of vraag je mentor of decaan welke regels voor meerderjarige leerlingen gelden. Afhankelijk van je situatie kun je het examenjaar mogelijk opnieuw volgen, eventueel via een aangepast traject. Je kunt ook kiezen voor een andere route, zoals het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) of het staatsexamen.
Behaalde resultaten behouden
Heb je voor sommige vakken al een voldoende gehaald? Dan kun je die resultaten mogelijk behouden als je via een andere route alsnog je diploma wilt behalen. Afhankelijk van de examenregels kun je voor bepaalde vakken een certificaat krijgen of vrijstelling aanvragen. Zo hoef je mogelijk niet alle vakken opnieuw te doen en kun je je richten op de vakken waarvoor je nog geen voldoende hebt behaald. Informeer bij je school of de vavo-instelling naar de voorwaarden, zodat je weet welke resultaten je kunt meenemen en welke examens je nog moet afleggen.
Let wel op de officiële slagingseisen. Zo moet het gemiddelde van je cijfers voor de centrale examens minimaal een 5,5 zijn. Afhankelijk van je situatie kan het daarom verstandig zijn om ook te kijken naar vakken waarvoor je al een voldoende hebt gehaald. Overleg met je decaan of de vavo-instelling welke resultaten je kunt behouden en of het opnieuw afleggen van een examen in jouw situatie voordelen heeft.
Vakken opnieuw doen via het vavo of staatsexamen
Je hoeft niet per se het hele examenjaar over te doen als je gezakt bent. Je kunt er ook voor kiezen om alleen bepaalde vakken opnieuw te doen. Twee mogelijkheden zijn het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) en het staatsexamen.
Volwassenenonderwijs (vavo)
Het vavo biedt volwassenen de mogelijkheid om alsnog een vmbo-t-, havo- of vwo-diploma te behalen, of om certificaten voor afzonderlijke vakken te halen. Het onderwijs wordt vaak aangeboden door Regionale Opleidingscentra (ROC’s).
Ben je gezakt voor je eindexamen? Dan kun je via het vavo mogelijk alleen de vakken waarvoor je geen voldoende hebt gehaald, opnieuw volgen en examen doen. Je krijgt les in deze vakken en legt aan het einde van het traject examen af. Als je aan alle diplomavoorwaarden voldoet, kun je via de vavo-instelling alsnog je diploma behalen.
Ook toegankelijk voor jongeren onder de 18 jaar
Het vavo is vooral bedoeld voor volwassenen, maar ook 16- en 17-jarigen kunnen er onder bepaalde voorwaarden terecht. Dat kan bijvoorbeeld via de zogenoemde Rutte-regeling. Je blijft dan ingeschreven bij je middelbare school, die afspraken maakt met de vavo-instelling over het volgen van onderwijs daar. Niet elke school biedt deze mogelijkheid aan. Informeer daarom bij je mentor of decaan naar de voorwaarden.
Ben je 18 jaar of ouder? Dan kun je je doorgaans rechtstreeks aanmelden bij een vavo-instelling, bijvoorbeeld bij een ROC in de buurt. Informeer vooraf naar de toelatingsvoorwaarden en eventuele kosten. Afhankelijk van je leeftijd en situatie kan een eigen bijdrage gelden.
Staatsexamen
Via het staatsexamen kun je examen doen in afzonderlijke vakken, zonder dat je daarvoor terug naar school hoeft. Je bereidt je zelfstandig voor of schakelt hulp in, bijvoorbeeld via bijles of examentraining. De schriftelijke examens vinden doorgaans plaats in mei en juni. Bij veel vakken bestaat het staatsexamen daarnaast uit een college-examen, dat mondeling of schriftelijk kan zijn en vaak in juni of juli plaatsvindt.
Een voordeel van deze route is dat je je kunt richten op de vakken die je nog moet behalen. Afhankelijk van de geldende examenregels kun je eerder behaalde resultaten behouden. Als je uiteindelijk aan alle diplomavoorwaarden voldoet, kunnen de resultaten samen leiden tot een volledig diploma.
Houd er wel rekening mee dat je voor deze route veel zelfdiscipline nodig hebt. Je krijgt niet automatisch les en bent zelf verantwoordelijk voor je voorbereiding. Ook zijn er kosten verbonden aan deelname. De tarieven kunnen per examenjaar verschillen. Aanmelden verloopt via DUO en moet binnen de officiële aanmeldperiode gebeuren. Controleer daarom tijdig de actuele deadline en tarieven, zodat je deze route niet misloopt.
Zowel via het vavo als via het staatsexamen kun je mogelijk eerder behaalde resultaten behouden en je richten op de vakken die je nog moet halen. Als je aan alle voorwaarden voldoet, kun je via beide routes alsnog je diploma behalen. Welke route het beste bij je past, hangt af van je persoonlijke situatie, je behoefte aan begeleiding en hoe zelfstandig je kunt leren. Bespreek de mogelijkheden met je decaan of mentor.
Andere routes: doorstromen naar mbo
Soms past een andere onderwijsroute beter dan opnieuw proberen je middelbareschooldiploma te behalen. Afhankelijk van je leeftijd, vooropleiding en situatie kun je mogelijk doorstromen naar het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Denk bijvoorbeeld aan de volgende mogelijkheden:
Entreeopleiding (mbo niveau 1): heb je geen vmbo-diploma behaald? Dan kun je onder bepaalde voorwaarden starten met een entreeopleiding. Deze opleiding is bedoeld voor jongeren en volwassenen die nog niet aan de toelatingseisen van een mbo-opleiding op een hoger niveau voldoen.
Mbo niveau 2, 3 of 4: ook zonder vmbo-diploma zijn er soms mogelijkheden om een mbo-opleiding te volgen. Welke opleiding toegankelijk is, hangt onder meer af van je vooropleiding en eventuele overgangsbewijzen. Met een overgangsbewijs van 3 naar 4 havo of vwo kun je bijvoorbeeld mogelijk instromen in een mbo-opleiding op niveau 4.
Bespreek je mogelijkheden met je decaan en neem contact op met de mbo-school waar je wilt studeren. De toelatingseisen verschillen per opleiding en situatie.
Overstappen naar het mbo betekent dat je een andere route kiest om verder te leren. Dat hoeft geen stap terug te zijn: misschien sluit een praktische opleiding juist beter aan bij jouw talenten en toekomstplannen. Neem de tijd om te ontdekken wat bij je past en laat je goed informeren voordat je een keuze maakt.
Praktische tips: overleg met mentor of decaan en ken de regels
Gesprek met mentor of decaan
Zodra duidelijk is dat je gezakt bent of dreigt te zakken, is het verstandig om een gesprek aan te vragen met je mentor of decaan. Zij kunnen jou en je ouders adviseren over de mogelijkheden in jouw situatie. Samen kunnen jullie bespreken of het zinvol is om het examenjaar over te doen of dat een andere route, zoals het vavo, het staatsexamen of het mbo, beter bij je past. Ook kunnen ze met je meedenken over de mogelijkheden op je huidige school of bij een andere onderwijsinstelling.
Check de herkansingsmogelijkheden
Voordat je plannen maakt om het hele examenjaar over te doen, is het slim om eerst te kijken welke mogelijkheden je nog hebt binnen het lopende examenproces. Voor het centraal examen mag je in principe één vak herkansen in het tweede tijdvak. Misschien kun je daarmee alsnog slagen.
Daarnaast kun je onder bepaalde voorwaarden je gemaakte examenwerk inzien. Denk je dat er iets niet klopt bij de beoordeling? Bespreek dit dan met je docent of de examensecretaris en vraag hoe je het examenwerk kunt inzien. Zo kun je nagaan of er aanleiding is om vragen te stellen over de beoordeling.
Breng eerst je mogelijkheden in kaart voordat je een beslissing neemt over het volgende schooljaar. Je mentor, decaan of examensecretaris kan je helpen om de regels te begrijpen en te bepalen welke stappen je nog kunt zetten.
Ken de schoolregels
Iedere school heeft regels en afspraken over het overdoen van het examenjaar. Deze vind je in de schoolgids en het examenreglement. Welke mogelijkheden je hebt als je zakt, kan per school en situatie verschillen. Bespreek daarom met je mentor of decaan welke voorwaarden gelden en of je het examenjaar op je huidige school opnieuw kunt volgen.
Ben je 18 jaar of ouder? Dan ben je niet meer leerplichtig, maar dat betekent niet automatisch dat je geen onderwijs meer kunt volgen. Vraag je school welke regels gelden voor meerderjarige leerlingen en welke mogelijkheden je hebt om je diploma alsnog te behalen. Is het niet duidelijk waarom je het examenjaar niet opnieuw zou kunnen doen? Vraag dan om uitleg en bespreek eventueel met je ouders, mentor of leerlingbegeleider welke vervolgstappen mogelijk zijn.
Meld je op tijd aan voor het vavo of een andere school
Wil je naar het vavo of overstappen naar een andere middelbare school? Begin dan op tijd met de aanmeldprocedure. Voor jongeren onder de 18 jaar kan bij een overstap naar het vavo betrokkenheid van de huidige school nodig zijn. Informeer daarom bij de vavo-instelling in jouw regio naar de toelatingsvoorwaarden, aanmelddeadlines en benodigde documenten.
Blijf positief en kijk vooruit!
Zakken voor je eindexamen is natuurlijk heel vervelend. Maar je bent niet de enige en er zijn verschillende mogelijkheden om alsnog je diploma te behalen. Praat erover met je ouders, klasgenoten, mentor of docenten. Misschien ken je wel iemand die het examenjaar opnieuw heeft gedaan en daarna met succes een volgende stap heeft gezet.
Gun jezelf de tijd om teleurgesteld te zijn, maar probeer daarna ook vooruit te kijken. Onderzoek welke route het beste bij jou past en maak een plan voor de volgende stap. Met een goede voorbereiding en de juiste begeleiding kun je weer gericht toewerken naar je diploma.








