
Na je examen
✎
Jhanna
·
6 min lezen
Twijfel je over je volgende stap? Denk eens aan een tussenjaar
Je bent er bijna: de eindexamens komen in zicht en het einde van de middelbare school nadert. Een periode vol toetsen, deadlines en keuzes ligt bijna achter je. Maar dan komt de grote vraag: wat ga je doen nadat je je diploma hebt behaald?
Misschien voel je de druk om meteen een vervolgopleiding te kiezen. Je vrienden hebben hun studiekeuze misschien al gemaakt en overal om je heen gaat het over aanmelddeadlines, studiekeuzetests en open dagen. Maar wat als jij het nog niet zeker weet? Of als je behoefte hebt aan rust, tijd om na te denken of gewoon even een pauze van school?
Dan kan een tussenjaar een waardevolle optie zijn. In deze blog lees je wat een tussenjaar inhoudt, waarom jongeren hiervoor kiezen, hoe je deze periode kunt invullen en waar je rekening mee moet houden.
Is een tussenjaar de juiste keuze voor jou?
Een tussenjaar is een periode waarin je niet direct begint aan een vervolgopleiding. Vaak duurt deze periode ongeveer een jaar. Je kunt de tijd gebruiken om te werken, te reizen, nieuwe dingen te ontdekken, uit te rusten of je voor te bereiden op je volgende stap.
Een tussenjaar hoeft niet te betekenen dat je een jaar lang niets doet. Juist door bewust plannen te maken, kun je veel leren en ontdekken. Het belangrijkste is dat je nadenkt over wat je uit deze periode wilt halen.
Waarom kiezen jongeren voor een tussenjaar?
Er zijn verschillende redenen om een tussenjaar te nemen. Dit zijn een paar veelvoorkomende voorbeelden:
Twijfels over je studiekeuze. Je weet nog niet welke opleiding bij je past en wilt voorkomen dat je een overhaaste keuze maakt.
Behoefte aan rust. Na jaren van school, examens en deadlines wil je even tijd voor jezelf.
Persoonlijke ontwikkeling. Je wilt zelfstandiger worden, nieuwe vaardigheden leren of jezelf beter leren kennen.
Financiële redenen. Je wilt eerst geld verdienen voordat je gaat studeren of op kamers gaat.
Avontuur en nieuwe ervaringen. Je wilt reizen, andere culturen ontdekken of ervaring opdoen in het buitenland.
Mag je zomaar een tussenjaar nemen? Dit zijn de regels
Of je een tussenjaar kunt nemen, hangt onder andere af van je leeftijd en of je een startkwalificatie hebt behaald. In Nederland gelden namelijk regels voor leerplicht en kwalificatieplicht.
Ben je jonger dan 18 jaar?
Ben je 16 of 17 jaar en heb je nog geen startkwalificatie? Dan geldt in principe de kwalificatieplicht. Je moet onderwijs volgen totdat je een startkwalificatie hebt behaald of 18 jaar wordt.
Een startkwalificatie is een diploma van een van de volgende opleidingen:
Havo.
Vwo.
Mbo niveau 2 of hoger.
Heb je bijvoorbeeld alleen een vmbo-diploma en ben je nog geen 18 jaar? Dan kun je meestal niet zomaar stoppen met onderwijs om een tussenjaar te nemen. Er gelden uitzonderingen voor bepaalde groepen jongeren.
Ben je jonger dan 16 jaar? Dan geldt in principe de leerplicht. Ook daarna kunnen onderwijsverplichtingen gelden als je nog geen startkwalificatie hebt.
Ben je 18 jaar of ouder?
Vanaf je 18e ben je niet meer leerplichtig of kwalificatieplichtig. Je kunt dan in principe zelf kiezen of je verdergaat met een opleiding of een tussenjaar neemt. Een startkwalificatie is op die leeftijd niet verplicht om een tussenjaar te nemen.
Toch is het verstandig om na te denken over je toekomst. Een diploma kan je kansen op de arbeidsmarkt vergroten en je meer mogelijkheden bieden voor een vervolgopleiding of baan.
Wil je precies weten welke regels voor jou gelden? Bekijk dan de informatie van de Rijksoverheid over leerplicht en kwalificatieplicht.
Wil je naar het buitenland tijdens je tussenjaar? Let hierop
Veel jongeren kiezen ervoor om tijdens hun tussenjaar te reizen, vrijwilligerswerk te doen of tijdelijk in het buitenland te werken. Dat kan een geweldige ervaring zijn, maar er zijn wel zaken om rekening mee te houden.
Visum en werkvergunning. Controleer of je toestemming nodig hebt om in een land te verblijven of te werken.
Leeftijdsregels. Als je jonger bent dan 18 jaar, kunnen er extra voorwaarden gelden voor reizen, werken en deelnemen aan programma's.
Verzekeringen. Controleer of je zorgverzekering geldig blijft en of je een aanvullende reisverzekering nodig hebt.
Reisdocumenten. Kijk of je paspoort of identiteitskaart geldig is voor de hele reis.
Budget. Bereken vooraf hoeveel je nodig hebt voor vervoer, verblijf, eten, activiteiten en onverwachte kosten.
Controleer de regels van je bestemming ruim voordat je vertrekt. Ook is het verstandig om je ouders of verzorgers bij je plannen te betrekken als je minderjarig bent.
De voor- en nadelen van een tussenjaar
Een tussenjaar kan veel opleveren, maar het is goed om ook de mogelijke nadelen mee te nemen in je beslissing.
Voordelen
Meer tijd voor je studiekeuze. Je kunt rustig onderzoeken welke opleiding bij je past.
Werkervaring en geld verdienen. Je kunt sparen voor je studie, boeken of een kamer.
Persoonlijke groei. Je leert zelfstandiger te worden en nieuwe situaties aan te pakken.
Nieuwe ervaringen. Je ontdekt andere culturen, ontmoet nieuwe mensen of leert een nieuwe vaardigheid.
Met meer motivatie beginnen. Een goed ingevuld tussenjaar kan je helpen om met een duidelijker doel aan je opleiding te beginnen.
Nadelen
Uit je schoolritme raken. Na een periode zonder lessen kan het even wennen zijn om weer regelmatig te studeren.
Later afstuderen. Je begint later aan je vervolgopleiding en behaalt daardoor meestal ook later je diploma.
Minder structuur. Zonder planning kan een tussenjaar minder doelgericht verlopen dan je had gehoopt.
Kosten. Vooral reizen en verblijven in het buitenland kunnen behoorlijk duur zijn.
Wat kost een tussenjaar?
De kosten hangen sterk af van hoe je je tussenjaar invult. Als je thuis blijft wonen en werkt, kun je mogelijk geld sparen. Ga je langere tijd reizen, dan heb je vaak een groter budget nodig.
Stel dat je een half jaar door Zuid-Amerika reist. Je betaalt voor vliegtickets, accommodaties, vervoer, eten en activiteiten. Afhankelijk van je route en reisstijl kunnen de totale kosten flink oplopen, bijvoorbeeld tot enkele duizenden euro's.
Dit is slechts een indicatie: de werkelijke kosten kunnen lager of hoger uitvallen. Maak daarom vooraf een begroting en houd geld achter de hand voor onverwachte uitgaven.
Een tussenjaar hoeft overigens niet duur te zijn. Je kunt ook in Nederland werken, vrijwilligerswerk doen of thuis aan je persoonlijke ontwikkeling werken.
Wat kun je doen tijdens een tussenjaar?
Er zijn allerlei manieren om je tussenjaar in te vullen. Je kunt één activiteit kiezen of verschillende mogelijkheden combineren.
1. Werken of vrijwilligerswerk doen
Een bijbaan of vrijwilligerswerk is een populaire manier om je tussenjaar in te vullen. Je verdient geld, doet ervaring op en ontwikkelt vaardigheden zoals samenwerken, communiceren en verantwoordelijkheid nemen.
Je kunt bijvoorbeeld werken in de horeca, retail of zorg, of vrijwilligerswerk doen bij een maatschappelijke organisatie. Zo ontdek je misschien ook welke werkzaamheden en sectoren goed bij je passen.
2. Reizen of backpacken na de middelbare school
Wil je nieuwe plekken ontdekken? Dan kun je je tussenjaar gebruiken om te reizen. Misschien ga je backpacken, neem je deel aan een culturele uitwisseling of doe je vrijwilligerswerk in het buitenland.
Reizen kan je zelfstandiger maken, je talenkennis verbeteren en je kennis laten maken met andere culturen. Zorg wel dat je vooraf nadenkt over je budget, veiligheid en reisplanning.
3. Een taalcursus of online opleiding volgen
Wil je jezelf blijven ontwikkelen, maar ben je nog niet toe aan een volledige opleiding? Dan kan een taalcursus of online cursus een goede keuze zijn.
Je kunt bijvoorbeeld een nieuwe taal leren of een cursus volgen in fotografie, marketing of design. Zo ontwikkel je nieuwe vaardigheden op je eigen tempo en ontdek je misschien een interesse die later van pas komt.
4. Een begeleid tussenjaarprogramma volgen
Weet je niet goed waar je moet beginnen? Dan kun je kijken naar organisaties die tussenjaarprogramma's aanbieden.
Afhankelijk van het programma werk je aan je persoonlijke ontwikkeling, ontdek je verschillende vakgebieden of krijg je begeleiding bij je studiekeuze. Bekijk vooraf goed wat het programma inhoudt en welke kosten eraan verbonden zijn.
5. Een oriëntatiestage doen
Wil je ontdekken hoe een bepaald beroep er in de praktijk uitziet? Dan kan een oriëntatiestage een goede mogelijkheid zijn.
Je loopt bijvoorbeeld een periode mee bij een bedrijf of organisatie die je interessant vindt. Zo krijg je een beter beeld van het dagelijkse werk en ontdek je of het vakgebied bij je past.
Maak vooraf duidelijke afspraken over de duur, de werkzaamheden en de begeleiding. Controleer ook welke regels gelden voor een stage op jouw leeftijd.
6. Je studiekeuze verder onderzoeken
Een tussenjaar is een goede gelegenheid om rustig na te denken over je toekomst. Bezoek open dagen, praat met studenten en docenten of doe een studiekeuzetest.
Je kunt ook opleidingen vergelijken, proefstuderen of onderzoeken welke beroepen aansluiten bij je interesses. Zo neem je meer tijd om een keuze te maken waar je achter staat.
Hoe maak je van je tussenjaar een succes?
Een tussenjaar wordt vaak waardevoller als je vooraf nadenkt over wat je wilt bereiken. Je hoeft niet ieder moment vol te plannen, maar een beetje structuur kan helpen.
Stel een doel. Bedenk wat je uit je tussenjaar wilt halen, bijvoorbeeld geld sparen, reizen of een studiekeuze maken.
Maak een planning. Verdeel je plannen over het jaar en bepaal wanneer je bepaalde stappen wilt zetten.
Stel een budget op. Bereken je verwachte inkomsten en uitgaven.
Blijf nieuwe dingen ontdekken. Probeer activiteiten die je helpen om jezelf en je interesses beter te leren kennen.
Houd je toekomst in gedachten. Noteer aanmelddeadlines voor opleidingen en controleer wanneer je je moet aanmelden.
Wil je na je tussenjaar gaan studeren? Kijk dan ruim op tijd naar de aanmelddeadlines en toelatingseisen van je favoriete opleidingen. Zo voorkom je dat je belangrijke data mist.
Is een tussenjaar iets voor jou?
Een tussenjaar is geen vlucht voor moeilijke keuzes, maar kan juist een kans zijn om bewust over je toekomst na te denken. Het is wel belangrijk om eerlijk naar jezelf te kijken.
Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen:
Weet ik waarom ik een tussenjaar wil nemen?
Heb ik een idee van hoe ik deze periode wil invullen?
Kan ik de kosten betalen of wil ik eerst geld verdienen?
Wil ik vooral rust, nieuwe ervaringen opdoen of mijn studiekeuze onderzoeken?
Weet ik wanneer ik me moet aanmelden als ik daarna wil gaan studeren?
Je hoeft niet op al deze vragen meteen een antwoord te hebben. Het helpt wel om erover na te denken voordat je een beslissing neemt.
Wil je kind een tussenjaar? Zo help je als ouder
Twijfelt je zoon of dochter na het eindexamen over de volgende stap? Dan kan een tussenjaar een bewuste keuze zijn, als het een plan heeft. Zo help je als ouder:
Praat samen over het doel. Vraag wat je kind wil bereiken: rust, werkervaring, reizen of tijd voor een studiekeuze. Dan krijgt het jaar richting.
Help met structuur. Maak samen een globale planning met een paar doelen. Zo gaat de tijd niet zomaar voorbij.
Stimuleer leren op een andere manier. Werk, vrijwilligerswerk, een cursus of een online training houden je kind actief en helpen bij de persoonlijke ontwikkeling.
Houd de toekomst in beeld, zonder druk. Praat geregeld over ervaringen en plannen, en let samen op de aanmelddeadlines van vervolgopleidingen.
Let op de regels: is je kind jonger dan 18 en heeft het nog geen startkwalificatie (een havo-, vwo- of mbo-diploma op niveau 2 of hoger), dan geldt de kwalificatieplicht. Een volledig tussenjaar is dan meestal niet mogelijk.
Een tussenjaar zonder plan kan doelloos aanvoelen. Met een plan en jouw vertrouwen begint je kind vaak juist gemotiveerder aan de vervolgopleiding.
Tot slot
Twijfel je over je volgende stap na de middelbare school? Dan kan een tussenjaar een mooie kans zijn om tot rust te komen, nieuwe ervaringen op te doen en te ontdekken wat bij je past.
Of je nu gaat werken, reizen, een cursus volgt of je studiekeuze verder onderzoekt: maak plannen die aansluiten bij jouw doelen en mogelijkheden. Controleer ook welke regels voor jouw situatie gelden en houd belangrijke deadlines in de gaten.
Zo kun je je tussenjaar gebruiken om met meer vertrouwen aan de volgende fase van je leven te beginnen.
Geschreven door Jhanna · Laatst bijgewerkt: 12 november 2026








